Hướng dẫn dùng thuốc tẩy giun đúng cách
Tăng kích thước chữ : + -

    Ai cũng có thể bị nhiễm giun

   Những loại giun, sán thường gặp nhất là giun đũa, giun tóc, giun móc. Ngoài ra, ở trẻ em lứa tuổi mẫu giáo cũng thường bị nhiễm giun kim.

   Một số nghiên cứu mới cũng cho thấy tỉ lệ nhiễm giun lươn và giun đũa chó cũng khá cao. Đây là những loại giun khó trị, không thể tẩy xổ một liều duy nhất

Trẻ em rất dễ bị nhiễm giun

   Trẻ em là đối tượng rất dễ bị nhiễm giun. Theo ước tính, tỷ lệ nhiễm giun của trẻ em Việt Nam chiếm khoảng 44%, trong đó chủ yếu nhiễm các loại giun đũa, giun kim, giun móc, giun tóc. Do các bé nhỏ rất hiếu động, thích khám phá mọi thứ xung quanh mình, thường hay chơi đùa, đi chân đất, bò lê trên sàn nhà, lại hay mút tay, nhặt thức ăn rơi vãi dưới đất. Tất cả những điều này đã tạo một cơ hội vô cùng thuận lợi cho những vị khách không mời đến ký sinh trên cơ thể của bé.

   Khi đã vào được cơ thể trẻ, giun sẽ tranh giành những chất dinh dưỡng của trẻ, lâu dần làm cho trẻ xanh xao, chậm tăng trưởng thể chất, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến trí thông minh của trẻ. Một số loại giun có thể gây ngứa ngáy khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập. Trong vài tình huống nguy hiểm hơn, giun có thể gây ra những biến chứng như giun chui ống mật, giun chui ống tụy, tắc ruột, viêm nhiễm tiết niệu – sinh dục. Vì vậy, việc tẩy giun định kỳ cho trẻ là việc làm hết sức cần thiết để bảo vệ sức khỏe các bé.  

Phòng ngừa nhiễm giun

   Tẩy giun định kỳ 6 tháng/lần ở trẻ em và người lớn. Phụ nữ có thai và trẻ dưới 2 tuổi không được xổ giun.

   Để ngăn chặn việc tái nhiễm giun, nhà vệ sinh nên cọ rửa hàng ngày, quần áo, khăn, mền phải được thay và giặt hàng ngày.

   Điều trị cho các thành viên trong gia đình thì thật sự cần thiết.

   Nếu đã uống thuốc mà các triệu chứng vẫn không giảm, hoặc nghi ngờ mình bị nhiễm giun thì nên đi khám, xét nghiệm phân hoặc máu để xác định.  

Thực hiện ăn chín uống sôi, vệ sinh rửa tay sạch sẽ tránh nhiễm giun

   Các loại thuốc tẩy giun:

   Thuốc tẩy giun là một loại thuốc dễ sử dụng và tương đối an toàn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ bắt đầu tẩy giun định kỳ khi trẻ được 2 tuổi trở lên. Trong trường hợp trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, nếu phát hiện hoặc nghi ngờ nhiễm giun thì nên đưa trẻ đi khám để làm xét nghiệm tầm soát, và khi đã có bằng chứng chính xác của nhiễm giun thì trẻ sẽ được điều trị dưới sự theo dõi của bác sĩ.

   Hiên nay trên thị trường có rất nhiều thuốc tẩy giun để các bạn lựa chọn sử dụng cho con em mình, trong đó một số thuốc được sản xuất với tiêu chí giúp trẻ dễ uống nên có vị ngọt và thơm, được sử dụng để tẩy giun định kỳ cho trẻ mỗi 6 tháng một lần, tiêu diệt các loại giun thường gặp như giun đũa, giun kim, giun móc, giun tóc.

   Sau đây là một số hướng dẫn sử dụng thuốc tẩy giun:

   Mebendazole:

Mebedazole tiêu diệt giun bằng cách gây thoái hóa cấu trúc ruột giun, làm rối loạn chức năng tiêu hóa của giun. Thuốc có dạng viên nén 500mg, viên nén 100 mg, viên nén vị ngọt trái cây hoặc hỗn dịch uống hương socola. Đối với các thuốc có hàm lượng 500 mg, các bà mẹ chỉ cần cho bé uống một liều duy nhất. Đối với loại hàm lượng 100 mg mỗi viên, mẹ cho uống 2 viên mỗi ngày vào buổi sáng và buổi tối, uống trong 3 ngày liên tiếp.

      – Trị giun kim, giun đũa, giun tóc, giun móc, giun lươn.

      – Có thể nuốt, nhai, nghiền, hay uống cùng với thức ăn.

      – Không sử dụng cho trẻ dưới 2 tuổi và phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú. Không nên sử dụng trong các trường hợp này nếu chưa hỏi ý kiến của bác sĩ.

      – Tác dụng phụ hay xảy ra là chóng mặt, tiêu chảy, đau dạ dày, nổi mề đay.

      – Liều dùng: Sử dụng liều 100 mg ngày 1 lần (với giun kim) hoặc 100mg ngày 2 lần sáng và tối sử dụng trong 3 ngày (với giun đũa, giun tóc, giun móc), 200mg ngày 2 lần trong 3 tuần liên tiếp (giun lươn) lập lại  2-3 tuần nếu cần thiết

   Albendazole:

Albendazole có tác dụng diệt trứng, ấu trùng và giun trưởng thành bằng cách làm giun mất năng lượng, bị bất động và tiêu diệt từ từ. Sau đó, xác giun sẽ được thải ra ngoài qua nhu động ruột. Thuốc có dạng viên nén 200 mg và 400 mg.

      – Diệt trứng, ấu trùng, giun trưởng thành

      – Không sử dụng nếu bạn bị suy gan, phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú

      – Uống thuốc cùng với thức ăn để giảm kích ứng dạ dày

      – Có thể sử dụng cho trẻ dưới 2 tuổi

      – Tác dụng phụ có thể xảy ra là đau dạ dày, nôn ói,đau đầu, choáng váng,…

      – Ngoài ra albendazole còn điều trị sán dãi heo và sán dãi bò.

      – Liều dùng: người lớn 400mg 1 ngày, trẻ em: 200mg 1 ngày, có thể lập lại sau 3 tuần ( giun đũa, giun móc, giun tóc, giun kim); người lớn 400mg 1 ngày, trẻ em: 5mg/kg dùng trong 3 ngày (giun lươn).

Khi dùng loại này, mẹ sẽ cho uống một lần duy nhất 1 viên 400 mg. Đối với viên có hàm lượng 200 mg, mẹ cho uống 2 viên cùng lúc.

   Pyrantel pamoat:

Thuốc làm tê liệt thần kinh các loại giun, giun sẽ bị thải ra ngoài qua phân. Thuốc được trình bày dưới dạng viên nén 125 mg và 250 mg, liều dùng là 10 mg cho mỗi kilogram cân nặng, uống 1 liều duy nhất. Pyrantel có thể gây tăng nhẹ men gan nên thường không sử dụng cho những bệnh nhân có rối loạn chức năng gan.

  – Thường dùng điều trị giun kim, giun đũa, giun móc

      – Không sử dụng cho trẻ dưới 2 tuổi và phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú

      – Có thể uống lúc bụng no hoặc bụng đói đều được

      – Có thể gây choáng váng nên cẩn thận khi điều khiển máy móc.

      – Tác dụng phụ hiếm xảy ra: buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, hoặc giảm cảm giác ngon miệng, đau đầu, buồn ngủ hoặc chóng mặt, mất ngủ, sốt phát ban.

      – Liều dùng: 10 mg/kg, dùng ngày 1 lần (giun móc, giun kim, giun đũa), có thể lập lại 2 tuần nếu cần thiết

      – Bệnh nhân dùng khi đi ngoài có phân màu đỏ.

   Ivermectin:

      – Thường điều trị giun sán, đặc biệt dùng điều trị giun chỉ

      – Thận trọng dùng cho trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú.

      – Nên uống lúc đói cách bữa ăn 2 giờ

      – Tác dụng phụ: ngứa, sốt phát ban, choáng váng,…

      – Liều dùng: 15 mg/ kg ngày 1 lần

   Một số thuốc không dùng nữa, đó là piperazin (sử dụng không tiện vì phải uống trong nhiều ngày liên tiếp), levamisol (không còn dùng trị giun vì có gây tai biến trầm trọng). Thuốc tẩy giun là thuốc bán theo đơn nên khi sử dụng phải có chỉ định của bác sĩ và tư vấn của bác sĩ.

   Một số lưu ý khi dùng thuốc tẩy giun:

   Như trên đã nói, tẩy giun định kỳ chỉ nên bắt đầu thực hiện khi trẻ được 2 tuổi trở lên. Khi uống thuốc tẩy giun, trẻ không cần nhịn đói hay ăn kiêng, cũng không phải dùng thuốc xổ. Một số phản ứng phụ có thể gặp sau khi dùng thuốc là trẻ có thể đau bụng, buồn nôn và tiêu chảy thoáng qua, những triệu chứng này thường nhẹ và sẽ tự khỏi. Trong một số ít trường hợp trẻ có thể có phản ứng với thuốc bằng các triệu chứng dị ứng, phát ban, ngứa, nổi mề đay. Khi đó, mẹ nên đưa bé đi khám để được bác sĩ tư vấn cách xử lý phù hợp.

   Hy vọng sau bài viết này, các bà mẹ có thể an tâm thực hiện việc tẩy giun cho bé yêu của mình

DS. Trương Anh Thư và Bác sĩ Như Huỳnh, Bệnh Viện Nhi Đồng 1

thuốc tẩy giun

Dùng thuốc tẩy giun thế nào?

 Con tôi năm nay 3 tuổi rưỡi. Nghe nói đến tuổi này có thể cho trẻ uống thuốc tẩy giun. Tôi có thể dùng mebendazol để tẩy giun cho cháu không? Tác dụng của thuốc này thế nào?

Đỗ Minh Nguyệt (Bắc Ninh)

Trả lời:

Cháu 3 tuổi rưỡi như con chị đã có thể dùng thuốc tẩy giun. Chị có thể cho cháu uống mebendazol, vì đây là loại thuốc chống giun sán có phổ rộng. Mebendazol được lựa chọn để điều trị nhiễm một hoặc nhiều loại giun, như giun tóc, giun đũa, giun kim, giun Capillaria philippinensis hoặc giun móc. Ngoài ra, thuốc cũng diệt được trứng của giun đũa và giun tóc. Với liều cao, thuốc có tác dụng nhất định trên nang sán. 

Mebendazol dùng đường uống. Khả dụng sinh học của thuốc khi uống là dưới 20%. Tuy nhiên, sự hấp thu có thể tăng lên nhiều lần, nếu uống thuốc cùng với thức ăn có chất béo.

Thuốc chuyển hóa chủ yếu ở gan tạo thành các chất chuyển hóa hydroxy và amino hóa mất hoạt tính.

Chống chỉ định: Người bệnh cần được thông báo về nguy cơ có thể xảy ra cho thai nhi như ở người mang thai dùng mebendazol. Ðã có một số ít thông báo về giảm bạch cầu trung tính và rối loạn chức năng gan, kể cả viêm gan khi dùng kéo dài mebendazol và dùng liều cao hơn liều khuyến cáo. Không nên dùng cho người mang thai, nhất là trong 3 tháng đầu thai kỳ, thận trọng khi dùng mebendazol trong thời kỳ cho con bú.

Một số tác dụng không mong muốn chủ yếu là chóng mặt, đau bụng, tiêu chảy (ít gặp), ngoại ban, mày đay và phù mạch, co giật (hiếm gặp).

Ở người có tổn thương gan phải giảm liều. Khi dùng mebendazol liều cao, phải tiến hành theo dõi đều đặn nồng độ transaminase trong huyết thanh, số lượng bạch cầu và tiểu cầu.

Có thể nhai và nuốt viên thuốc hoặc nghiền và trộn với thức ăn. Không dùng quá liều.

Tương tác thuốc: Cimetidin ức chế chuyển hóa mebendazol và có thể làm tăng nồng độ mebendazol trong huyết tương. Dùng đồng thời với phenytoin hoặc carbamazepin sẽ làm giảm nồng độ của mebendazol trong huyết tương.

Cuối cùng để có thể dùng thuốc an toàn, chị nên đưa cháu đi khám để được tư vấn về cách dùng thuốc tẩy giun hiệu quả.      

DS.Thế Hiệp, Báo Sức Khoẻ và Đời Sống

Thắc mắc quanh viên thuốc tẩy giun albendazole

Albendazole là hoạt chất của các thuốc tẩy giun thông dụng, tuy nhiên việc dùng loại thuốc này sao cho tác dụng tốt và không có phản ứng có hại lại là vấn đề khiến nhiều người băn khoăn.

Băn khoăn tên thuốc

Do thói quen, rất nhiều bác sĩ khi kê đơn cho bệnh nhân thường kê tên thuốc bằng một tên biệt dược. Trong trường hợp này, bác sĩ kê tên thuốc zentel là một thuốc tẩy giun thông dụng, nhưng khi bệnh nhân đến lấy thuốc tại kho của khoa dược, hiện đang có loại thuốc tên là albendazole. Vậy hai thuốc này có thay thế cho nhau được không? Phụ huynh cháu bé yêu cầu phát thuốc đúng như tên thuốc bác sĩ ghi là zentel. Trong khi đó, khoa Dược đề nghị bác sĩ kê lại đơn bằng thuốc albendazole. Sau khi giải thích, phụ huynh đã đồng ý nhận thuốc albendazole. Thực ra, hai loại thuốc này đều có cùng một hoạt chất và có tác dụng tiêu diệt giun như nhau.

Ngoài albendazole còn có rất nhiều tên thuốc khác có hoạt chất này mà zentel chỉ là một ví dụ. Đây là một benzimidazole carbamate có hoạt tính diệt giun sán và động vật đơn bào tác động trên các ký sinh trùng tại mô và đường ruột. Nó có tác động diệt giun, trứng và ấu trùng nhờ ức chế phản ứng trùng hợp tubulin, ức chế sự hấp thu glucose của giun sán. Tác động này phá vỡ sự chuyển hóa của giun, sán làm suy kiệt năng lượng của chúng, từ đó bất động các loại ký sinh trùng đường ruột và tiêu diệt các giun nhạy cảm. Xác giun sẽ bị nhu động ruột đẩy ra ngoài theo phân. Khi bị nhiễm một loại hoặc nhiều loại ký sinh trùng đường ruột như giun đũa, giun kim, giun móc, giun mỏ, giun tóc, giun lươn, sán hạt dưa (Hymenolepis nana), sán lợn (Toenia solium), sán bò (T. saginata), sán lá gan loại Opisthorchis viverrini và O. sinensis, sử dụng albendazole rất có hiệu quả. Albendazol cũng có hiệu quả trên ấu trùng di trú ở da. Thuốc còn có tác dụng với bệnh ấu trùng sán lợn có tổn thương não (neurocysticercosis). Albendazol là thuốc được lựa chọn để điều trị các trường hợp bệnh nang sán không phẫu thuật được, nhưng lợi ích lâu dài của việc điều trị này còn phải đánh giá thêm. 

Cho uống như thế liệu con tôi có bị quá liều không?

Câu chuyện về bà mẹ trẻ nói trên vẫn chưa hết. Ngay buổi chiều hôm đó, chị đưa cháu bé quay lại phòng khám và yêu cầu gặp nhân viên khoa dược vì chưa yên tâm về cách uống thuốc cho con chị dù đã được hướng dẫn. Khi đưa thuốc, vì đây là bệnh nhân ngoại trú, không điều trị tại bệnh viện nên nhân viên khoa Dược đã hướng dẫn cách uống thuốc là uống một liều duy nhất 400mg. Vì bệnh nhân được lĩnh một hộp thuốc albendazole có 2 viên 200mg nên được hướng dẫn là uống cả 2 viên cùng một lúc. Bà mẹ trẻ băn khoăn vì cháu còn nhỏ, uống liền một lúc 2 viên thuốc như thế có sợ quá liều không? Đối với trường hợp cháu bé này đã trên 3 tuổi, hướng dẫn dùng thuốc như vậy là đúng, không quá liều và cũng không sai. Vì cháu nhỏ nên phụ huynh sợ cháu khó nuốt cả 2 viên thuốc cùng một lúc sẽ gặp khó khăn. Tuy nhiên, riêng đối với thuốc này, các nhà sản xuất khuyến cáo người sử dụng có thể nhai nát viên thuốc và uống với nhiều nước sẽ thuận tiện hơn cho người sử dụng.

Albendazole có nhiều dạng sử dụng. Trên thị trường hiện có 3 loại sau:

– Viên nén 200mg: vỉ 2 viên, hộp 1 vỉ.

– Viên nén 400mg: vỉ 1 viên, hộp 1 vỉ.

– Hỗn dịch uống 4%  lọ 10ml.

Tùy theo từng nơi và tùy điều kiện mà có thể chọn dạng thuốc cho phù hợp. Trong trường hợp của cháu bé nói trên, khoa Dược chỉ có dạng hộp 1 vỉ 2 viên, mỗi viên hàm lượng 200mg. Như vậy uống liều duy nhất 400mg, uống 2 viên là đúng. Đối với thuốc giun này, cần lưu ý không nên dùng trong thai kỳ hoặc ở phụ nữ nghi có thai. Bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với thuốc (albendazole hoặc các tá dược) cũng không nên sử dụng để tránh những phản ứng có hại của thuốc. Để tránh sử dụng albendazole  trong lúc mới có thai, đối với phụ nữ ở độ tuổi sinh sản, nên bắt đầu dùng thuốc trong tuần lễ đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi xét nghiệm thai âm tính.

Hiện nay, việc albendazole hoặc các chất chuyển hóa của nó có tiết ra trong sữa mẹ hay không vẫn chưa được biết rõ. Do đó, không nên dùng albendazole lúc đang nuôi con bú trừ khi đã nhận định lợi ích điều trị nhiều hơn nguy cơ có thể gặp phải khi dùng thuốc. Một số thuốc có thể tương tác với thuốc này như praziquantel được ghi nhận làm tăng nồng độ trong huyết tương của chất chuyển hóa có hoạt tính của albendazole.

Một số phản ứng có hại (ADR) của albendazole

Cũng như các benzimidazole khác, hiếm khi xảy ra các triệu chứng đường tiêu hóa trên (như đau thượng vị hoặc đau bụng, buồn nôn, nôn) và tiêu chảy khi dùng thuốc. Nhức đầu và chóng mặt cũng hiếm gặp. Đáng lưu ý là các tác dụng này cũng thường xảy ra khi nhiễm giun, sán mà hoàn toàn không phải là do phản ứng của thuốc. Các phản ứng dị ứng bao gồm phát ban, ngứa và nổi mề đay cũng được ghi nhận nhưng rất hiếm. Không thấy các tác dụng bất lợi ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Người uống thuốc này cần thông báo cho bác sĩ những tác dụng không mong muốn gặp phải khi sử dụng thuốc.

Để khỏi bệnh hoàn toàn trong trường hợp nhiễm giun kim, cần thực hiện những biện pháp giữ vệ sinh triệt để và đồng thời cũng phải điều trị cho thân nhân và những người sống chung nhà. Trường hợp xác định nhiễm bệnh sán Hymenolepis, cần tái điều trị sau 10 – 21 ngày.

Cách dùng  và bảo quản

Nếu bệnh nhân không khỏi bệnh sau 3 tuần, chỉ định liều điều trị thứ hai. Muốn biết đã hết giun chưa, cần phải làm xét nghiệm phân tại BV sau khi đã dùng thuốc để có kết luận chính xác. Nên nhớ là đối với các thuốc tẩy giun như albendazole, không cần áp dụng những biện pháp đặc biệt như nhịn đói hoặc dùng thuốc xổ khi dùng thuốc. Viên nén có thể được nhai hoặc uống với nước. Còn đối với loại thuốc hỗn dịch, cần lắc kỹ chai trước khi dùng.Viên nén bảo quản <300C. Hỗn dịch bảo quản <300C và tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp. Dùng thuốc trước hạn sử dụng được ghi rõ trên nhãn thuốc.

Câu chuyên có thật trên được ghi lại trong một tình huống dược lâm sàng tại bệnh viện mà tôi nghĩ rằng có thể có ích cho tất cả những ai quan tâm đến việc dùng thuốc, dù chỉ là dùng một số lượng thuốc rất nhỏ như 2 viên thuốc giun albendazole.

ThS. Lê Quốc Thịnh, Báo Sức Khoẻ và Đời Sống

 Mời đọc thêm những bài viết liên quan tẩy giun cho trẻ

Lứa tuổi nào trẻ có thể tẩy giun?

Tác hại nhiễm giun đường ruột ở trẻ em

Hướng dẫn dùng thuốc tẩy giun đúng cách

Lợi ích của việc uống bổ sung Vitamin A và tẩy giun


Ngày đăng: 14/10/2013 - Bởi: Adminstrator

Đường dây nóng
Đang online: 704 Lượt truy cập: 26960610
Về đầu trang