Ngày Sức khỏe thế giới năm 2014: Vết cắn nhỏ, đe dọa lớn
Tăng kích thước chữ : + -

 Năm 1948, Tổ chức Y tế thế giới WHO lần đầu tiên tổ chức hội nghị, qua đó WHO quyết định từ năm 1950 trở đi sẽ lấy ngày 7-4 hằng năm làm Ngày sức khỏe thế giới (World health day) để kỷ niệm việc thành lập WHO và để hướng toàn thế giới quan tâm đến sức khỏe theo một chủ đề nhất định được chọn làm trọng điểm cho cả năm.

Năm nay 2014, chủ đề sức khỏe là “Tự phòng tránh các bệnh do vectơ lây truyền” (Protect yourself from vector-borne diseases), với thông điệp, khẩu hiệu WHO đã đưa ra cho Ngày sức khỏe thế giới năm nay là “Vết cắn nhỏ: đe dọa lớn” (Small bites, big threats)

 

Muỗi Ae. aegypti – vectơ chủ yếu làm lây truyền bệnh sốt xuất huyết, sốt vàng và bệnh chikungunya

Các vectơ truyền bệnh là những côn trùng, ký sinh trùng. Trong quá trình ký sinh trên cơ thể người hoặc động vật, cũng là lúc chúng lan truyền, phát tán nhiều căn bệnh nguy hiểm, thậm chí có thể làm chết người hàng loạt như trong các đợt dịch bệnh. Năm vectơ truyền bệnh phổ biến lan truyền nhiều mầm bệnh, vi trùng, ký sinh trùng, virút… cho người và động vật được định danh là: muỗi, ruồi, rệp, ve bét và ốc sên.

Thống kê khoa học cho thấy gần một nửa dân số thế giới bị nhiễm các bệnh do vectơ trung gian lây truyền. Một đặc điểm nữa, các bệnh lây truyền qua vectơ trung gian này thường dễ tái phát và khiến nguy cơ nhiễm bệnh càng tăng như số bệnh nhân sốt Dengue mỗi năm ước tính khoảng 50 triệu người, hiện dịch bệnh xuất hiện ở hơn 100 quốc gia. Ngoài tỉ lệ mắc bệnh còn cao, kéo theo gánh nặng tài chính về chi phí điều trị, một số bệnh nhiễm do vectơ trung gian này có tỉ lệ tử vong cao như dịch hạch, hoặc để lại nhiều di chứng như viêm não Nhật Bản, sốt vàng…

Nhưng đáng nói là những bệnh do vectơ trung gian (ruồi, muỗi…) có mức độ lây lan rất rộng trong cộng đồng, điều trị rất tốn kém, song nếu hiểu biết và phòng vệ tốt khả năng tránh bệnh rất cao. Đó là mục tiêu, chủ đề của Ngày sức khỏe thế giới năm nay.

Thế nào là vector và các bệnh do vector truyền ?

Vectơ là các sinh vật truyền mầm bệnh (pathogens)  và ký sinh trùng  (parasites) từ một người bị nhiễm bệnh ( hoặc động vật) tới người hoặc động vật khác. Bệnh do vector truyền là những bệnh gây ra bởi những tác nhân gây bệnh và ký sinh trùng trong quần thể người . Chúng thường được tìm thấy một cách phổ biến  ở vùng nhiệt đới và những nơi mà việc tiếp cận với nước sạch và hệ thống vệ sinh có vấn đề.

Bệnh truyền qua vector gây chết người nhiều nhất là  sốt rét với một ước tính khoảng 660 000 trường hợp tử vong trong năm 2010. Hầu hết trong số này là trẻ em châu Phi . Tuy nhiên, bệnh do vector truyền phát triển nhanh nhất trên thế giới là sốt xuất huyết, với mức gia tăng tỷ lệ mắc bệnh gấp 30 lần trong vòng 50 năm qua. Toàn cầu hóa thương mại, du lịch và các thách thức về về môi trường như biến đổi khí hậu và đô thị hóa có tác động đáng kể về sự lan truyền của các bệnh do vector, và gây ra sự xuất hiện của chúng trong các quốc gia mà chúng chưa từng được biết đến. 

Trong những năm gần đây, các cam kết đổi mới từ các bộ y tế, các sáng kiến y tế khu vực và toàn cầu – với sự hỗ trợ của các ngân quỹ tài trợ , các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân và cộng đồng khoa học – đã giúp giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh lây truyền bởi vector .

Ngày Sức khỏe thế giới năm 2014 sẽ chú ý tới một số các vector được biết đến là phổ biến nhất – như muỗi , ruồi cát , rệp, ve và ốc sên – là các vector chịu trách nhiệm cho sự lan truyền một loạt các ký sinh trùng và các mầm bệnh tấn công người hay động vật. Ví dụ muỗi không chỉ truyền bệnh sốt rét và sốt xuất huyết mà còn lan truyền các bệnh giun chỉ bạch huyết, chikungunya, viêm não Nhật Bản và sốt vàng

Mục tiêu : bảo vệ tốt hơn nhằm tránh các bệnh do vector truyền

Chiến dịch nhằm mục đích nâng cao nhận thức về mối đe dọa của các vector và các bệnh do vector truyền  và khuyến khích các gia đình và cộng đồng thực hiện các hành động để bảo vệ mình. Một yếu tố cốt lõi của chiến dịch là thông tin sẽ được cung cấp cho cộng đồng . Bởi vì các bệnh do vector truyền đầu lan rộng ra ngoài ranh giới truyền thống của chúng vì vậy, hành động cần phải được mở rộng vượt ra ngoài các nước, nơi mà các bệnh này hiện đang phát triển mạnh:

Nói rộng hơn, thông qua chiến dịch này, chúng tôi đang hướng tới những điều sau đây :

• Các gia đình sống trong khu vực có dịch bệnh bị lan truyền bởi vector biết làm thế nào để tự bảo vệ mình ;

•  Các du khách biết làm thế nào để bảo vệ mình tránh khỏi các vectơ và các bệnh do vector truyền khi đi du lịch đến các quốc gia nơi mà các bệnh này đe doạ đến sức khỏe ;

•  Ở các quốc gia nơi mà các bệnh do vector truyền là một vấn đề y tế công cộng thì các Bộ Y tế đưa ra các biện pháp để cải thiện việc bảo vệ người dân của mình , và

•  Ở các quốc gia  nơi mà bệnh do vector truyền là một mối đe dọa đang nổi lên thì cơ quan y tế làm việc với các cơ quan môi trường và có liên quan tại địa phương đó và các quốc gia láng giềng để cải thiện việc giám sát lồng ghép các vectơ và có biện pháp để ngăn chặn sự phát triển của chúng.

Tổng hợp từ báo Tuổi Trẻ, Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe TPHCM, Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe Trung Ương-Bộ Y Tế, Sở Y tế tỉnh Quảng Trị

Ngày đăng: 19/08/2014 - Bởi: Adminstrator

Đường dây nóng
Đang online: 670 Lượt truy cập: 26960563
Về đầu trang